Morning Star

Shayan Habibi Viewpoint About Manuscripts , Movie Review And Analysis Of Information Technology

Morning Star

Shayan Habibi Viewpoint About Manuscripts , Movie Review And Analysis Of Information Technology

نگاهی به سمفونی مردگان اثر عباس معروفی

شنبه, ۲۹ شهریور ۱۳۹۳، ۰۹:۰۳ ق.ظ



«اگر اسمایول نباشد چه کسی به من می‌گوید سوجی؟ اورهان هم می‌گوید سوجی. می‌گوید نره‌غول. نره‌غول این‌جا چه می‌کنی؟ هوس چایی می‌کنم. آقا داداش. به زندگی بیندیش، به این روزهای اندوهباری. نوک دماغم قندیل بسته بود. گفتم تق، شکست. آقا داداش، یک شمع و دو تا قندیل نذرت کرده‌ام که سرما نخوری. یکی این‌طرف و یکی آن‌طرف. تویی آقاداداش؟ خوب بگو. من توقعی از…»


1. معرفی نویسنده
رمان‌: ذوب شده، سمفونی مردگان ،سال بلوا، پیکر فرهاد، فریدون سه پسر داشت، تماماً مخصوص.
مجموعه داستان: پیش روی آفتاب، آخرین نسل برتر، عطر یاس، دریاروندگان جزیره آبی‌تر، آن شصت هزار، آن شصت نفر.(تمام این مجوعه‌ها تحت عنوان «دریاروندگان جزیره آبی‌تر» از طرف نشر ققنوس منتشر شده‌اند.)
نمایش‌نامه: تا کجا با منی، ورگ، دلی بای و آهو، آونگ خاطره‌های ما(سه نمایشنامه آخر در قالب مجموعه‌ای تحت عنوان «آونگ خاطره ما» از طرف نشر ققنوس منتشر شده است.)

عباس معروفی متولد سال 1336 از نسل سوم ادبیات داستان‌نویسی ایران می‌باشد. او فعالیت ادبی خود را از کارگاه ادبی هوشنگ گلشیری آغاز کرد و در آن دوره شاهکار خود، «سمفونی مردگان» را با همراهی و مشورت هوشنگ گلشیری نوشت. او در آذر ماه 1369 سردبیری مجله گردون را به عهده گرفت و توانست این ماه‌نامه تماماً ادبی را تا سال 1374 سرپا نگه دارد. مجله گردون به عنوان یکی از پیشروترین و پربارترین مجلات ادبی ایران به‌شمار می‌رود و موفقیت آن با کمتر مجله‌ای قابل قیاس است. در سال 74 عباس معروفی به دنبال توقیف مجله گردون و شکایت‌هایی که از سوی مراکز دولتی علیه او شده بود از ایران رفت و هنوز در آلمان زندگی می‌کند. او هم‌اکنون انتشاراتی گردون را در برلین دایر کرده و تا به امروز توانسته کتاب‌های ارزشمند زیادی را منتشر کند. وی همچنین کتاب‌فروشی صادق هدایت را نیز تاسیس کرده و در آنجا اکثر کتاب‌های داستانی و شعر ایرانی به فروش می‌رسد. او دو رمان آخر خود، «فریدون سه پسر داشت» و «تماماً مخصوص» را در آلمان نوشت و از طریق نشر گردون منتشر کرد.


2. معرفی کتاب
«سمفونی مردگان» به گفته منتقدان، بهترین اثری‌ست که تا به امروز عباس معروفی نوشته. او در این رمان رئالیسم جادویی را به اوج می‌رساند و فرم‌های جدید روایی را امتحان می‌کند. «سمفونی مردگان» که از چندین موومان تشکیل شده روایت خانواده‌ایست سنتی که در سرمای ادربیل زندگی می‌کنند. آیدین شخصیت اصلی داستان پسری‌ست روشنفکر که در دل جامعه‌ای سنتی و پدری سنتی گیر کرده و به تعارض با تمام پیش فرض‌های آنها رسیده. او عاشق کتاب و ادبیات است و شعر می‌گوید. او در کار خود پیشرفت می‌کند و هر روز موفق‌تر می‌شود ولی مشکل از جایی شروع می‌شود که پدر خانواده که به عنوان نمادی از جامعه استبدادی در این رمان انتخاب شده سعی دارد جلوی او بایستد و او را به شیوه خود تربیت کند. پدر چند بار کتاب‌های آیدین را آتش می‌زند و از خانه بیرون می‌ریزد. او را تحقیر می‌کند و انواع فشارهای جسمی را به او وارد می‌کند تا او را از مسیر خود بازدارد ولی آیدین به عنوان یک روشنفکر وارد جنگی شده که جدای از تلاش برای حفظ زندگی مورد علاقه‌اش، به هنجارها و باورهای ثبت شده در ذهن مردم اجتماع می‌تازد و سعی دارد فردیت خود را در جامعه‌ای استبداد زده به دست بیاورد. فردیت روشنفکری که به هر طریقی توسط هر نیروی خارجی‌ای مورد حمله و تعارض قرار می‌گیرد. آیدین در میانه‌های داستان عاشق دختری ارمنی به نام سرملینا می‌شود و همین موضوع وضعیت او را سخت‌تر از قبل نیز می‌کند و عاشقی بزرگترین ضربه را به او وارد می‌کند.


آیدا خواهر دو قلوی آیدین کمرنگ‌ترین و یکی از تاثیرگذارترین شخصیت‌های این کتاب است. او تنها شخصیتی‌ست که هیچ روایتی در رمان ندارد و به گفته آیدین در آشپزخانه در مرگ تدریجی به سر می برد. آیدا بیماری رماتیسم دارد و مثل تمام زن‌های هم دوره خود و شبیه به مادرش، در زندانی قرار گرفته که زندان‌بانش پدر و جامعه‌ای مرد سالار است. او در این بین نه توانایی عصیان دارد و نه اعتراض. او خاموش در پستوهای آشپزخانه گریه می‌کند و هر روز بیماری‌اش وخیم‌تر می‌شود. آیدا مثل یک موجودی که سرنوشتی از پیش تعیین شده دارد در خلال باقی اتفاق‌های داستان زندگی‌اش پیش می‌رود. یک روز آبادانی به خواستگاری او می‌آید و او را از اردبیل به اهواز می‌برد. از شهری سردسیر و یخبندان به شهری که مثل جهنم گرم است و شرجی. دیگر هیچ کس هیچ خبری از آیدا و سرنوشتش ندارد تا که یک روز آبادانی می‌آید و می‌گوید که آیدا خودکشی کرده و خودش را آتش زده. خبری تلخ که مثل یک روزنامه مچاله می‌شود و به سطل زباله تاریخ می‌رود.
اورهان، برادر کوچک آیدین و آیدا، ضعیف است. شاید ضعیف‌ترین شخصیتی که ادبیات تا به حال دیده. او نه می‌تواند مثل آیدین جذاب و دوست‌داشتنی باشد و نه می‌تواند مثل پدرش قوی. او نماد انسانی‌ست سرخورده. او در تمام عمرش به آیدین حسودی می‌کرده و سعی می‌کند خود را به او برساند و هیچگاه موفق نمی‌شود و این سرخوردگی و شکست داستان را به اوج تلخی و سیاهی خود می‌رساند.
«سمفونی مردگان» روایت انسان‌هایی‌ست که سرنوشت‌شان مرگ و تباهی است و هر کدام به علتی از بین می‌روند. آیدا و آیدین به عنوان دو نماد به هم پیوسته در دو سرنوشت شبیه به هم زیر جبر اجتماع له می‌شوند. یوسف مثل غده‌ای سرطانی نتیجه جنگی‌ست که در اردبیل شکل گرفته و پدر به عنوان نماد استبداد زاییده جامعه و ایازپاسبان و آدم‌هایی از این قبیل می‌باشد. راستی یادمان نرود که آقای لردِ انگلیسی در اردبیل با آن سرمایش، کارخانه پنکه‌سازی! دارد و کارخانه‌اش از سطح شهر چند متری پایین‌تر است. می‌شود به تمام عناصر این داستان به چشم یک نشانه نگاه کرد و همین ارزش کار «عباس معروفی» را بالاتر می‌برد.


3. «سمفونی مردگان» شباهت‌ها و تفاوت‌ها
در دوره‌ای که هوشنگ گلشیری به سراغ ادبیات رئالیسم جادویی رفت غول‌های ادبیات جهان شاهکارهای این ژانر را به تازگی نوشته بودند و دو اثر معروف و جهانی «صد سال تنهایی» به قلم «مارکز» و «خشم و هیاهو» نوشته «ویلیام فاکنر» به فاصله چند سال پیش از شازده احتجاب او نوشته شده بودند. عباس معروفی در اوایل دهه شصت شروع به نوشتن «سمفونی مردگان» کرد و این کتاب به محض انتشار و در همان سال‌ها مورد حمله بعضی از منتقدان قرار گرفت و رمان او را متهم به تاثیرپذیری از این دو رمان معروف کردند. «عباس معروفی» هیچگاه این شباهت‌ها را نپذیرفت و در مصاحبه‌ای گفت که آن زمان که «سمفونی مردگان» را می‌نوشته هیچ کدام از این دو کتاب را نخوانده بوده.
جدای از ادعای نویسنده و مسائل حاشیه‌ای پیرامون این فرضیه، نمی‌توان به شباهت‌های فرمی این کتاب‌ها اشاره‌ای نکرد؛ حال اینکه فرم انتخابی هر سه اثر یاد شده و همچنین شازده احتجاب گلشیری همه از یک دست‌اند و این فرم به عنوان یکی از ابزار این ژانر بوده و شاید نویسنده راه گریزی برای استفاده نکردن از این فرم نداشته.
شخصیت‌های «سمفونی مردگان» و «خشم و هیاهو» نیز از جهاتی شبیه به همند به خصوص شخصیت بنجی و یوسف که از خیلی جهات به هم می‌خورند ولی نکته مهم استفاده نویسنده از این دو شخصیت در پیرنگ داستانی یاد شده است که هر کدام را به نتیجه‌ای جدا و نظری متفادت رسانده است.


4. بررسی یک شاهکار
با تمام این وجود «سمفونی مردگان» یکی از شاهکارهای ادبیات معاصر ما به‌شمار می‌رود. این کتاب تا به حال به انگلیسی و آلمانی ترجمه شده و توانسته جوایز زیادی را نصیب خود کند. در این کتاب نویسنده اجتماعی را به تصویر کشیده که برای ما به هیچ وجه غریبه نیست و به ما تلنگر زده که این سرنوشت می‌تواند سرنوشت هر کدام از ما با هر شخصیتی باشد. انگار که این اجتماع مرگ نخبه‌ها را می‌خواهد و آنها را از بین می‌برد.

موافقین ۱ مخالفین ۰ ۹۳/۰۶/۲۹
shayan habibi

نظرات  (۱)

۳۱ مرداد ۹۴ ، ۱۳:۳۰ ✿شمیم زندگی✿
بخش معرفی کتاب رافعالترکنید
پاسخ:
حتما به زودی...

ارسال نظر

کاربران بیان میتوانند بدون نیاز به تأیید، نظرات خود را ارسال کنند.
اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید لطفا ابتدا وارد شوید، در غیر این صورت می توانید ثبت نام کنید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">